ทำไมห้ามเหยียบธรณีประตู

ทำไมห้ามเหยียบธรณีประตู

เชื่อว่าหลายคนต้องเคยโดนผู้ใหญ่ทักว่าห้ามทำนู่นทำนี่ เพราะโบราณเขาว่าไว้ แต่สงสัยกันไหมว่าความเชื่อโบราณเหล่านั้นมาจากไหนกัน และยังเชื่อได้จริงหรือไม่ กับความเชื่อที่ว่า “ห้ามเหยียบธรณีประตู

ความเชื่อเรื่อง “ธรณีประตู” นี้ มาจากประตูเรือนหรือประตูห้องบ้านคนไทยสมัยโบราณจะมีธรณีประตูกันทุกบ้าน หากบ้านใดสร้างที่พักอาศัยไม่มีธรณีประตู จะเรียกว่า โรง เช่น โรงนา ลักษณะของธรณีประตูเป็นไม้ขวางวางภายในประตู มีรูครกสำหรับเดือยบานประตู และมีช่องสำหรับลงลิ่มหรือลงกลอน คำว่า “ธรณี” หมายถึงโลก ดิน หรือแผ่นดิน คนเราเกิดมาจะให้ความสำคัญต่อแผ่นดินเกิด เพราะเป็นทั้งที่อยู่อาศัย และที่ทำมาหาเลี้ยงชีพ จึงถือว่าแผ่นดินมีบุญคุณ และแผ่นดินมีความหมายมาจากคำว่า “ธรณี”

ไม่มีที่มาแน่ชัดว่าการห้ามเหยียบธรณีประตูมีมาแต่เมื่อใด แต่ทั้งบ้าน วัง วัด ก็ปรากฏธรรมเนียมแบบนี้ทั้งสิ้น สันนิษฐานว่ามาจากการเคารพในพระพรหมเก้าองค์ สถิต ณ เคหะสถานบ้านเรือน พระอาราม เรือกสวนไร่นาพืชพันธุ์ธัญญาหาร และหนึ่งในนั้นคือ ประตู ป้อมค่าย หอรบ บันได เรียกว่า “พระนครราช”

สำหรับประตูบ้าน หรือประตูเรือนที่สร้างแบบมีธรณีประตู จะเรียกว่า “แม่ธรณีประตู” เมื่อมีผู้เพิ่มคำว่า “แม่” เข้าไปก็เท่ากับเพิ่มคุณค่าและความสำคัญยิ่งขึ้น ไม่กล้าเหยียบย่ำสิ่งที่เคารพ และเมื่อประตูอยู่ติดกับพื้นเรือนเป็นทางเชื่อมผ่านจากด้านนอกเข้าสู่ด้านในหรือเชื่อมสู่เขตสถานอันศักดิ์สิทธิ์จึงให้ความหมายว่าธรณีประตูคือสิ่งสำคัญ แต่เมื่อมีความจำเป็นต้องเข้าไปในห้องในเรือนจึงใช้วิธีเดินข้ามแทนการเหยียบย่ำลงไป

เมื่อผู้ใหญ่ ปู่ย่า ตายาย พ่อแม่ นับถือปฏิบัติสืบต่อกันมา และบอกลูกหลานให้ทำตาม โดยที่ไม่ได้อธิบายเหตุผลและที่มาที่ไป ไม่มีใครทราบว่าเหตุผลที่แท้จริงว่าห้ามเพราะอะไร จะรู้ก็เพียงว่า “เวลาเข้าประตูที่มีธรณีประตูอย่าเหยียบ ให้ยกเท้าสูงข้ามไป แล้วก็บอกห้ามต่อๆ กันมา

เรื่องห้ามเหยียบธรณีประตูนี้มีอีกเหตุผลหนึ่งของคนโบราณ ที่เชื่อว่าไม้ที่มาทำธรณีประตู มักจะนำมาจากต้นไม้ใหญ่ และเชื่อว่าต้องมีนางไม้ติดมาด้วย และเมื่อเข้ามาอยู่ในบ้านก็จะเป็นผีประจำบ้านให้ความคุ้มครองคนในบ้าน หรือที่ชาวบ้านเรียกกันว่า “ผีบ้านผีเรือน” หากมีผีป่าหรือผีอื่นจะเข้ามาในบ้าน ก็เชื่อกันว่าจะถูกผีบ้านเฝ้าประตูไม่ยอมให้เข้าไป ผีนั่นก็คือผีที่มากับไม้ธรณีประตู นั่นเอง เมื่อเจ้าของบ้านให้ความเคารพนับถือธรณีประตูเช่นนี้ เวลาจะเดินเข้าประตูจึงห้ามเหยียบให้ใช้วิธีข้ามแทน

นอกจากประตูบ้านแล้ว เรายังพบเห็นเหตุการณ์ที่ชัดเจนอีกที่หนึ่ง ในพิธีบวชนาค ญาติพี่น้องของนาคที่เป็นคนเฒ่าคนแก่จะร้องบอกนาคว่าเวลาจะเดินเข้าประตูโบสถ์ หลังจากเดินเวียนรอบโบสถ์แล้วว่า “นาคอย่าเหยียบธรณีประตูนะ” ถึงตอนที่นาคจะเข้าประตูจริง ญาติพี่น้องจะช่วยกันอุ้มนาคข้ามธรณีประตู สืบเนื่องมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน แม้ว่าปัจจุบันโลกจะก้าวล้ำนำหน้าไปไกลแค่ไหนก็ตาม

.

หากมาวิเคราะห์ดีๆ แล้ว เจตนาของคนโบราณที่ห้ามลูกหลานหรือใครก็ตามไม่ให้เหยียบธรณีประตู กุศโลบายของคนสมัยก่อนเป็นการเตือนใจให้ระวังเมื่อก้าวย่างเพราะธรณีประตูเรือนไทยในอดีตสูงเกือบศอก เกรงว่า ผู้ที่เดินเข้าหรือออกเท้าจะไปสะดุดธรณีประตูเข้า เป็นเหตุให้ล้มหรือได้รับบาดเจ็บเกิดขึ้นได้ หรือการจะเข้าไปสู่สถานที่ศักดิ์สิทธิ์ หรือเข้าบ้านเรือนผู้อื่นให้อยู่ในอาการสำรวมระมัดระวังการเดิน หากจะดูของจริงเกี่ยวกับความเชื่อนี้ให้เห็นกับตาก็สามารถดูได้จากพิธีบวชนาค ตอนนาคเข้าโบสถ์ขอบรรพชาอุปสมบทเป็นสงฆ์ที่จัดขึ้นตามวัดต่างๆ ก็ยังมีให้เห็นกันอยู่ตลอดและเชื่อว่าความเชื่อนี้จะยังคงอยู่ต่อไปแน่นอน

Related Posts

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น